Gamen of het spelen van computerspelletjes is voor veel jongeren een leuke bezigheid. Ze gamen alleen of met andere jongeren. Maar wat als het gamen niet meer te stoppen lijkt, als je minder wilt spelen maar het lukt niet? Of als je vrije tijd alleen nog maar uit gamen bestaat? Zodra gamen een probleem wordt voor jezelf of je omgeving ondervindt serieuze hinder van je gamegedrag dan kan er sprake zijn van een gameverslaving.

Inhoud

Hoe vaak komt gameverslaving voor bij jongeren?

Gameverslaving is nog relatief nieuw fenomeen. Pas sinds juni 2018 wordt het voor het eerst door een grote instantie (WHO) erkend als een officiële verslaving. In de GGZ wordt het nog niet officieel als een diagnose erkent. Om deze reden zijn er nog geen goede cijfers over het aantal game-verslaafden bekend. Wel zijn er cijfers over het aantal uur dat jongeren gamen. Uit een onderzoek (bron: NJI Peilstationonderzoek) uit 2015 blijkt dat 12% van de jeugdigen in de leeftijd van 12-16 jaar meer dan 4 uur per dag besteedt aan gamen. Voor basisschoolleerlingen bleek dit op 10% te liggen. Het percentage problematische gamers lag in 2015 op ruim 3% onder beide groepen. Er zijn meer jongens dan meisjes die gamen en jongens besteden er ook relatief meer tijd aan. De groep gameverslaafden wordt steeds groter, zowel onder jeugdigen als onder volwassenen.

Wat is een gameverslaving?

Een gameverslaving lijkt op een gokverslaving. In zo'n geval worden alle andere aspecten van het leven ondergesneeuwd door het gamegedrag. Dit wordt ook wel 'compulsief gamen' genoemd dat zoiets betekent als dat je dwangmatig gamet. Dit compulsief gamen leidt tot een afhankelijkheid, dwangmatig denken aan gamen, verstoring van relaties en het matig of slecht presteren op school of op het werk.

De WHO maakt in haar definitie onderscheid in:

  • problematisch of risicovol gamen
  • game-stoornis of gameverslaving.

Kenmerken van gameverslaving

Bij problematisch of risicovol gamen is er sprake van lichte problemen als gevolg van het overmatig gamen. Hierdoor ontstaan lichte problemen in het gezond functioneren zoals bijvoorbeeld het verwaarlozen van andere activiteiten of langer gamen dan je van plan was.

In geval van een gameverslaving is er gedurende een periode van meer dan 12 maanden sprake van:

  • Het blijven gamen, ondanks ernstige, negatieve gevolgen op de lichamelijke en mentale gezondheid, persoonlijke relaties, opleiding of werk.
  • Een gebrek aan controle over hoe veel men gamet.
  • Een te grote voorkeur voor gamen ten opzichte van andere activiteiten in het dagelijks leven (verstoorde balans).

Een gameverslaving kan uiteindelijk leiden tot de volgende klachten: 

  • Obsessieve gedachten 
  • Gezondheidsproblemen, bijvoorbeeld hoofdpijn of slapeloosheid 
  • Moeite met persoonlijke relaties, opleiding en werk 
  • Depressie 
  • Eenzaamheid 
  • Angst voor ‘live’ sociaal contact 
  • Drugsverslaving

(bron: Mind Korrelatie)

Hoe wordt een gameverslaving vastgesteld?

Omdat er nog geen officiële diagnose bekend is in het handboek van de psychiatrie (de zgn. DSM) is ook nog niet precies duidelijk hoe een diagnose gesteld kan worden. Wel is duidelijk dat de hoeveelheid tijd die iemand besteed aan het gamen, niet alleen bepalend kan zijn voor de diagnose. Het gaat om een ernstige verstoring van de lichamelijke, mentale en sociale gezondheid van een persoon. Een deskundige hulpverlener kan hier goed op doorvragen om te kunnen vaststellen of er sprake is van een gameverslaving. Er zijn online ook allerlei testjes die een indicatie kunnen geven:

Wat te doen bij een gameverslaving?

Het beste is natuurlijk om een gameverslaving te voorkomen. Is er bij jou of je kind sprake van problematisch gamegedrag? Gebruik de hierboven genoemde testen om een indicatie te krijgen over of er sprake is van een gameverslaving. Probeer of je het toch zelf kunt oplossen aan de hand van de tips die verderop deze pagina staan. Als je al van alles geprobeerd hebt of het gamen loopt echt ernstig uit hand, bespreek dit dan met je huisarts. Op onze website staan diverse hulpverleners die ervaring hebben met gameverslaving.

Wat kun je zelf doen?

Wat je zou kunnen doen is om met jezelf af te spreken wanneer en hoe lang zou wilt gamen. Bijvoorbeeld tussen 16 uur en 18 uur en na het avondeten niet meer. Ook kun je er voor kiezen om een paar game-vrije dagen in de week in te lassen. Op die dagen kun je dan andere dingen doen zodat er weer een gezonde balans ontstaat tussen het gamen en andere bezigheden. Hoeveel, hoe vaak, wanneer en wanneer niet: het zijn dingen die je zelf moet bepalen. Het gaat om de balans en dat je voorkomt dat je niets anders meer doet dan gamen. 

Als dit niet lukt is het goed om eens grondig naar jouw gamegedrag te kijken. Hierbij wat tips:

  • Hou een tijdje (2-3 weken) een dagboekje bij waarin je opschrijft hoe lang je telkens gamet, op welke tijden en om welke reden je bent gaan gamen. Had je last van stress, zocht je een uitlaaklep nadat je ruzie had gehad of verveelde je je? 
  • Schrijf voor jezelf eens op waarom je minder zou willen gamen.
  • Denk na over situaties waarin het moeilijk voor je is om maat te houden (bijv. als je ouders weg zijn) en bedenk iets wat je dan kunt doen om te voorkomen dat je te lang gamet.
  • Las een of meerdere game-vrije dagen in en denk na over vaste tijdvakken waarin je gamet en daaromheen niet.

  • Vraag steun aan je ouders, andere huisgenoten of vrienden.

Via de gamecheck van Mirro (kosten ca. 7 euro) kun je ook beter zicht krijgen op jouw gamegedrag.

Therapie en behandeling

De belangrijkste vormen van therapie bij een gameverslaving zijn:

  • Helpen bij het inzicht krijgen in het eigen gamegedrag en daarbij patronen leren herkennen, oorzaken van het overmatig gamen en de gevolgen daarvan.
  • Cognitieve gedragstherapie: dit is een bewezen vorm van psychotherapie die gaat over het opsporen van negatief gedrag en slechte gewoonten, maar ook van de gedachten en gevoelens die deze in stand houden. Je leert herkennen wanneer je bijvoorbeeld een sterke behoefte krijgt om te gamen. Je leert dan om op die momenten iets anders te doen en vooral om je door andere gedachten en gevoelens te laten leiden dan je gewend bent.

Hulp nodig?

zoekhulpverlener

Als je hulp nodig hebt dan kun je bij ons een hulpverlener uitkiezen. Wij werken met zzp-ers en andere kleinschalige zorgaanbieders. Bij ons kun je kiezen voor de persoon die de hulp gaat leveren, niet voor een organisatie, omdat wij de klik als een belangrijke succesfactor zien. Wij hebben verschillende hulpverleners met kennis en ervaring van jongeren met een gameverslaving. Je kunt ze filteren op bijvoorbeeld op 'gamen' bovenaan op de zoekpagina. Wij hebben altijd beschikbare hulpverleners die direct kunnen starten. Een voorwaarde is wel dat je in het bezit bent van een verwijzing van de gemeente of huisarts.

Tips voor ouders

  • Toon interesse in je kind: welke spelen vindt hij/zij leuk en waarom? Speel zelf ook een een game mee;
  • Bepaal (samen) duidelijk wanneer, hoeveel en welke games er gespeeld worden, maak zonodig een weekschema;
  • Handhaaf regels en leg beperkingen op als de regels worden overtreden;
  • Laat je kind vóór het spelen eerst zijn huiswerk maken;
  • Laat geen games toe in de slaapkamer, houdt zicht op het game-gedrag;
  • Laat je kind niet gamen vlak voor het slapen.
  • Wees je bewust van jezelf als voorbeeld voor je kind: hoe vaak zit u achter PC, tablet of laptop?

Er zijn nog veel meer tips te vinden op internet!

Wat is een gameverslaving? filmpje van het Klokhuis
Website Mediawijsheid.nl

Website MIND Korrelatie over gameverslaving
NPO-serie: Wanneer ben je gameverslaafd? met info en filmpjes over gamen
Artikel uit de Trouw: Verslaafd aan games, is dat een ziekte?
Filmpje over de positieve effecten van gamen
Filmpje over tips voor ouders van gamers zelf