Bij mensen met autisme wordt de informatie in de hersenen op een andere manier verwerkt. Autisme komt in verschillende vormen voor en is aangeboren. Dat betekent dus dat het niet ontstaat door bepaalde omstandigheden in het gezin waar je opgroeit, door voeding of iets anders. Het is iets dat je je hele leven behoudt. Bij elk kind of jongere kan autisme zich op een andere manier voordoen: het kent vele gezichten...

Hoe vaak komt autisme voor bij jongeren?

Goede en recente Nederlandes onderzoeken zijn er niet naar het voorkomen van autisme. Het CBS geeft aan dat 2,8% van de kinderen tussen 4-12 jaar een autisme stoornis (ASS) zou hebben. Er is echter niet gevraagd naar officiële diagnoses maar naar het oordeel van de ouders. Het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) gaat er van uit dat ongeveer 1% van de Nederlandse bevolking een vorm van autisme heeft. Autisme komt vaker voor bij jongens als bij meisjes: bij jongens komt het ongeveer vier keer zo vaak voor als bij meisjes (bron: NJI). 

Wat is autisme/ASS?

Autisme is een aangeboren ontwikkelingsstoornis en kan zich op verschillende manieren en in verschillende sterkte tot uitdrukking komen. Daarom wordt er vaak gesproken over de verzamelnaam 'autismespectrumstoornis', oftewel ASS. Hieronder vallen verschillende soorten stoornissen, waaronder klassiek autisme, PDD-NOS en het syndroom van Asperger. De stoornissen die onder ASS vallen hebben allen de volgende kenmerken:

  • beperkingen in de sociale communicatie.
  • herhalende gedrag. Dat laatste kan bijvoorbeeld blijken uit een overmatige gehechtheid aan routines, een grote gevoeligheid voor veranderingen en een intense gefixeerdheid op ongebruikelijke voorwerpen.

Vaak zijn symptomen van een autismespectrumstoornis al op jonge leeftijd aanwezig. Ze worden meestal pas herkend wanneer ze tot probleemgedrag leiden.

Kenmerken van autisme

Mensen met autisme verwerken informatie op een andere manier, dus bijv. alles wat zij zien, horen ruiken of voelen etc. wordt op een andere manier verwerkt. Hoe, dat kan voor elke persoon weer anders zijn. Mensen met autisme hebben vaak een goed oog voor detail, zijn eerlijk, recht door zee, analytisch en hardwerkend. Vaak hebben we wel moeite met overzicht te houden en sociale contacten. Ook hebben ze vaak een beperkt aantal interesses of activiteiten. 

Er zijn grote verschillen tussen mensen met autisme: sommigen hebben een verstandelijke beperking, andere zijn juist hoog intelligent. Sommigen zoeken sociaal contact op en andere juist niet. 

Hoewel de mate waarin nogal kan verschillen zijn de volgende kernmerken te benoemen van mensen met autisme:

  • Vinden het moeilijk zich in te leven
  • Nemen taal vaak heel letterlijk op
  • Moeite met het herkennen van gezichtsuitdrukkingen
  • Eenzijdige hobby's, interesses of bezigheden
  • Voelen zich prettig bij routines, structuur en duidelijkheid
  • Moeite met onverwachte veranderingen

De positieve kanten van autisme:

  • Een goed oog voor details
  • Analytisch sterk
  • Eerlijk

Hoe wordt autisme vastgesteld?

Bij het vermoeden van ASS kan door een psychiater of geregistreerd GZ-psycholoog de diagnose autisme of Autisme Spectrum Stoornis worden gesteld. Autisme is niet 'hard' aan te tonen met behulp van een bloedonderzoek of hersenscan. De deskundige zal op basis van gedragskenmerken, gesprekken met de persoon in kwestie en met mensen uit zijn of haar omgeving bepalen of er sprake is van autisme.

Wat te doen bij autisme?

Als je vermoedt dat jijzelf of je kind een vorm van autisme heeft, bespreek dit dan met je huisarts. Je kunt het dan ook laten onderzoeken, zodat je hier duidelijkheid over krijgt en er ook gerichter mee aan de slag kunt. Een van onze behandelaren op onze website kan je helpen om vast te stellen of er sprake is van autisme of dat er mogelijk iets anders aan de hand is.

Therapie en behandeling

Autisme gaat niet over: het is niet te genezen. Er zijn wel manieren om jou of je kind te ondersteunen. Is bij jou of bij jouw kind al ASS vastgesteld dan zijn er verschillende manieren om je te helpen en te leren omgaan met autisme:

  • Psycho-educatie: dit houdt in dat je leert om de aandoening autisme te begrijpen. Wat is het? Wat gebeurt er in je hersenen, anders dan bij anderen? Hoe kun je er mee om gaan? Deze zgn. psycho-educatie is niet alleen voor jouzelf handig maar ook voor jouw directe omgeving, zoals je ouders, broers of zussen, je leerkracht. Het zorgt voor begrip van je omgeving en het helpt jou om te accepteren dat bepaald gedrag dat je vertoont, te maken hebben met autisme.
  • GedragsTherapie: hierbij leer je van een psycholoog of andere hulpverlener om te gaan met je autisme. Deze therapie kan in groepsverband of één op één plaatsvinden. Het is van belang dat hierbij dan ook de andere gezinsleden worden betrokken.
  • Mindfulness trainingen.
  • Sociale vaardigheidstrainingen.

Wat kun je zelf doen?

Wat al helpt is om goed te begrijpen wat autisme is en wat het met je doet. Er zijn leuke boekjes over autisme te vinden speciaal voor jongeren zoals de ‘Autisme Surivalgids’ en 'Overprikkeling voorkomen' van Barbara de Leeuw. Ook zijn er online zelfhulp programma's zoals die van Therapieland.
Verder zijn er ook al games en apps beschikbaar voor mensen met autisme. Hier een kleine greep uit beschikbaar aanbod:

  • Kick-Ass: een online game die tegelijk een trainingsprogramma vormt voor kinderen en jongeren met autisme, bedoeld voor omgang met sociale situaties. (Deze game is in combinatie met een behandeling bij Mentaal Beter te verkrijgen).
  • Daymate: een app om de dag duidelijk in te delen.
  • Children with Autism: A Visual Schedule: een app met een visuele planning

  • AutThere: app om in contact te komen met andere jongeren met autisme (vanaf 13 jaar)
  • ABA Flash Cards: game met flashcards om gezichtsuitdrukkingen en andere non verbalen signalen te herkennen
  • Proloquo2Go: app die helpt om zinnen te construeren

Hulp nodig?

Als je hulp nodig hebt dan kun je bij ons een hulpverlener uitkiezen. Wij hebben zowel behandelaars als hulpverleners met kennis en ervaring van kinderen en jongeren met autisme. Je kunt ze filteren op bijvoorbeeld op 'ASS' of 'autisme' bovenaan op de zoekpagina.

Voor ouders

Als ouder van een kind met autisme kun je ook een aantal dingen doen. Wij hebben een aantal tips voor u op een rijtje gezet:

  1. Vergaar informatie: er is heel veel informatie over autisme of ASS te vinden op internet. Vermoed je dat je kind ASS heeft kijk dan eens op Cyberpoli en bespreek het met je huisarts.
  2. Zoek contact met andere ouders (in de buurt) die een kind hebben met autisme. Er zijn veel mogelijkheden voor lotgenotencontact
  3. Wees selectief bij de keuze voor een hulpverlener: belangrijker nog dan de ervaring met autisme is de persoonlijke klik. Op onze website Jeugdhulp1op1 kun je je kind betrekken bij de keuze van een hulpverlener en kies je dus niet voor een organisatie maar voor de persoon die daadwerkelijk hulp gaat leveren.
  4. Wees duidelijk en conseuquent naar je kind toe.
  5. Zorg voor regelmaat en structuur.
  6. Visualiseer de dagindeling.
  7. Gebruik concrete taal.

Er zijn nog veel meer tips te vinden op internet!

Met een verwijzing van de huisarts kun je hulp krijgen van een gespecialiseerde hulpverlener. Op onze website staan diverse hulpverleners die ervaring en expertise hebben als het gaat om autisme.

Interessante links met informatie

Website Nederlandse Vereniging voor Autisme
Website Hersenstichting over ASS
Website Kenniscentrum Kinder- en jeugdpsychiatrie ASS
De Autismewegwijzer: autisme in het dagelijks leven
Animatiefilmpje over autisme: Bijzondere dingen gebeuren
NTR film over autisme (30 min)