ADHD is een verzamelnaam voor verschillende vormen van een aandacht stoornis. Gebrek aan concentratie, druk en impulsief zijn of juist dromerig en naar binnen gekeerd: het hoort ook bij pubers en bij jonge kinderen. Wanneer het gebrek aan concentratie overheerst en de drukte aan de buitenkant of alleen van binnen blijft aanhouden spreken we van ADHD. ADHD... je zal het maar hebben!

Hoe vaak komen ADHD en ADD voor bij jongeren?

Goede en recente onderzoeken zijn er niet naar het voorkomen van ADHD. Het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) schat in dat 2-7% van de kinderen een vorm van ADHD heeft. Men vermoedt dat er in Nederland tussen de 60.000 en 100.000 kinderen aan ADHD lijden.

Het komt vaker voor bij jongens als bij meisjes: bij jongens komt het ongeveer drie keer zo vaak voor als bij meisjes (bron: www.volksgezondheidenzorg.info). Van de volwassenen die in hun jeugd ADHD hadden heeft ongeveer 70% op volwassen leeftijd nog steeds ADHD.

Hoe herken je ADHD en ADD?

ADHD is de afkorting voor ‘Attention Deficit Hyperactivity Disorder’. In het Nederlands betekent dit dat je een concentratiestoornis hebt en dat je heel erg druk bent. Bij ADD: ‘Attention Deficit Disorder’ is er vooral sprake van concentratieproblemen, zonder dat je heel erg druk bent. Beide stoornissen vallen eigenlijk binnen de groep ADHD. Het komt in verschillende vormen voor en ADD is eigenlijk een vorm van ADHD.

De belangrijkste symptomen van ADHD zijn onoplettendheid (aandacht tekort), impulsiviteit en hyperactiviteit. Deze symptomen komen afzonderlijk of in combinatie voor in verschillende verschijningsvormen:

  • Combinatie van zowel onoplettendheid als hyperactiviteit/impulsiviteit;
  • Vorm waarbij vooral sprake is van onoplettendheid of gebrek aan concentratie;
  • Vorm waarbij de hyperactiviteit en impulsiviteit voorop staat.

De eerstgenoemde variant van ADHD komt het meest voor.

Niet ieder kind dat druk is of moeite heeft met concentreren heeft ADHD. Dat kan nl. ook een reactie zijn op bepaalde (spannende) gebeurtenissen in het leven van het kind. Officieel is het zo dat er sprake is van ADHD als kinderen in hun dagelijkse leven belemmerd worden door een extreme mate van hyperactiviteit, impulsiviteit en/of aandacht tekort (Gezondheidsraad, 2014).

Kenmerken van ADHD

Hoe herken je nou of je ADHD hebt? Hieronder volgt een aantal gedragskenmerken van kinderen met ADHD (bron: www.balansdigitaal.nl). In de meeste gevallen wordt de diagnose van ADHD al voor het 12e jaar vastgesteld.

  • Moeilijk stil kunnen blijven zitten
  • Snel zijn afgeleid
  • Moeilijk op hun beurt kunnen wachten
  • Van de ene activiteit naar de andere hollen
  • Niet rustig kunnen spelen
  • Overdreven veel praten
  • Anderen in de rede vallen
  • Niet luisteren naar wat anderen zeggen
  • Zich vaak in gevaarlijke situaties storten
  • Moeilijk instructies kunnen volgen
  • Anders reageren op straf en beloning
  • Veel kwijtraken of vaak iets verliezen
  • Moeilijk blijvend de aandacht kunnen richten

Kenmerken van ADD

Kinderen met ADD worden minder snel opgemerkt dan de kinderen met ADHD (met hyperactiviteit). Hun gedragskenmerken:

  • Dromerig zijn
  • Passief lijken
  • Teruggetrokken zijn
  • Ongeorganiseerd en vergeetachtig zijn
  • Niet lijken te luisteren
  • Vaak dingen kwijt zijn
  • Gemakkelijk afgeleid worden
  • Moeite hebben met het sociale gebeuren in de klas
  • Zichzelf moeilijk onder controle kunnen houden

Hoe wordt ADHD vastgesteld?

Bij het vermoeden van ADHD kan door een hulpverlener aan de hand van screeningslijsten worden nagegaan of er signalen zijn die wijzen op ADHD. Vervolgens kan een orthopedagoog de diagnose stellen aan de hand van andere instrumenten.

Wat te doen bij ADHD/ADD?

Als je vermoedt dat je (een vorm van) ADHD hebt dan is het goed om dat te laten onderzoeken, zodat je hier duidelijkheid over krijgt en er ook gerichter mee aan de slag kunt. Er zijn verschillende goede testen die door een orthopedagoog of psycholoog kunnen worden afgenomen om te weten of er sprake is van ADHD.

Therapie en behandeling

Is bij jou of bij jouw kind al ADHD vastgesteld dan zijn er verschillende manieren om je te helpen:

  • Psycho-educatie: dit houdt in dat je leert om de aandoening ADHD te begrijpen. Wat is het? Wat gebeurt er in je hersenen, anders dan bij anderen? Hoe kun je er mee om gaan? Deze zgn. psycho-educatie is niet alleen voor jouzelf handig maar ook voor jouw directe omgeving, zoals je ouders, broers of zussen, je leerkracht. Het zorgt voor begrip van je omgeving en het helpt jou om te accepteren dat bepaald gedrag dat je vertoont, te maken hebben met ADHD.
  • Gedragstherapie: hierbij leer je van een psycholoog of andere hulpverlener om te gaan met je ADHD. Deze therapie kan in groepsverband of één op één plaatsvinden. Onderdeel van gedragstherapie kunnen zijn:
    • Cogmed training: dit is een training waarmee je aandacht en concentratie kunnen verbeteren en hyperactiviteit en impulsiviteit verminderen. Deze training is voor jeugdigen in de leeftijd van 4-18 jaar en wordt vaak ingezet als er leerproblemen zijn.
    • Games als Plan-It Commander en Braingame Brian kunnen kinderen met ADHD trainen als het gaat om een aantal vaardigheden die bij hen (nog) niet goed ontwikkeld zijn.
  • Overigens zijn er ook speciale ouder- en leerkrachttraining die als doel hebben een betere begeleiding en omgang met ADHD-kinderen.
  • Medicijnen: afhankelijk van hoeveel last je hebt van je ADHD kun je ook medicijnen krijgen voorgeschreven. Dit wordt in overleg met jou en je ouders bepaald en voorgeschreven door een arts of psychiater. Medicijnen voor ADHD kunnen bijvoorbeeld zorgen dat je minder druk bent,  je rustiger voelt en daarmee je aandacht en stemming positief beïnvloed. Een veelgebruikt medicijn is methylfenidaat.
  • Mindfulness trainingen: er gaan steeds meer stemmen op voor de inzet van mindfulness trainingen bij mensen met ADHD. Mindfulness leert je wat aandacht is, hoe je controle kunt krijgen over aandachtsprocessen. Je leert je impulsen kennen zonder dat je eraan toegeeft. In deze documentaire wordt hier uitleg over gegeven.
  • Speciaal dieet: uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat bij 60% van de ADHD kinderen een speciaal dieet kan helpen. Het dieet waar men het over heeft wordt het RED-dieet genoemd of ook wel few-foods-dieet genoemd.

Wat kun je zelf doen?

Wat al helpt is om goed te begrijpen wat ADHD is en wat het met je doet. Er zijn leuke boekjes over ADHD te vinden speciaal voor jongeren zoals de ‘ADHD Surivalgids’. Ook zijn er zelfhulpboeken zoals ‘Ik leer anders’ voor jongeren met leerproblemen (basisschool).
Verder zijn er ook al games genoemd in het stukje onder ‘Therapie’. Die kunnen je ook helpen om bepaalde vaardigheden te trainen.

Hulp nodig?

Als je hulp nodig hebt dan kun je bij ons een hulpverlener uitkiezen. Wij hebben verschillende hulpverleners met kennis en ervaring van jongeren met ADHD. Je kunt ze filteren op bijvoorbeeld ADHD of ADD bovenaan op de zoekpagina.

Voor ouders

Als ouder van een kind met ADHD kun je ook een aantal dingen doen. Wij hebben een vijftal tips voor u op een rijtje gezet:

  1. Vergaar informatie: er is veel informatie over ADHD te vinden op internet. Vermoed je dat je kind ADHD heeft dan kun je bijvoorbeeld bij de ADHD-Nederland een e-boek bestellen voor ouders die worstelen met deze vraag. Ook is er de landelijke oudervereniging Balans met veel informatie over ADHD. Naast het als bron ook bijvoorbeeld het boek ‘Psycho-educatie Dit is autisme’ lezen. Verder zijn er boeken met opvoedtips voor ouders met kinderen die ADHD hebben zoals de ‘Opvoedwijzer ADHD en ADD’.
  2. Zorg voor structuur een duidelijkheid: vaste regels, een vaste dagindeling en een planning kunnen heel helpend zijn voor kinderen met ADHD.
  3. Geef aandacht aan de positieve kanten van ADHD. Een kind met ADHD heeft vaak problemen met zelfvertrouwen, doordat ze impulsief zijn en dus soms dingen doen waar ze vooraf niet goed over hebben nagedacht. Door hun positieve punten te benadrukken kun je als ouder bijdragen aan een positiever zelfbeeld.
  4. Help en geef aandacht aan school: veel ADHD kinderen hebben leerproblemen. Door hen zelf te helpen of bijvoorbeeld huiswerkbegeleiding te regelen kun je je kind ondersteunen om leerresultaten te verbeteren. Houdt vinger aan de pols met bijvoorbeeld een mentor en informeer bij je kind goed waar ze tegenaan loopt zodat je hier actief met de school mee aan de slag kunt gaan.
  5. Lotgenotencontact: heel helpend kan het zijn om als ouders contact te hebben met andere ouders met een kind met ADHD. Dat kan natuurlijk via ouders in je direct omgeving maar ook via fora op internet zoals ADHD-blog.

Je kunt naast al dit leeswerk natuurlijk hulp zoeken voor je kind via de huisarts. Met een verwijzing van de huisarts kun je hulp krijgen van een gespecialiseerde hulpverlener. Op onze website staan diverse hulpverleners die ervaring en expertise hebben als het gaat om ADHD.

Interessante links met informatie

Informatiefilmpje van het gezondheidsplein TV
Brainwiki over ADHD
Filmpje met uitleg over de werking van de hersenen bij mensen met ADHD
Documentaire EenVandaag: Pillen niet langer nodig over het onderzoek naar dieet een ADHD
Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie over ADHD